[ALT ALAT GPT] AMINOTRANSFERAZA (TRANSAMINAZA) ALANINOWA
Wzrost aktywności:
- nowotwory wątroby
- zapalenie trzustki
- hemoliza in vitro i in vivo
- cholestazy wątrobowe
- marskość wątroby (z jednoczesnym podwyższeniem AST)
- leczenie dużymi dawkami salicylanów
- wirusowe zapalenie wątroby
- toksyczne uszkodzenie wątroby
- niewydolność krążenia
[AST AspAT GOT] AMINOTRANSFERAZA (TRANSAMINAZA) ASPARAGINIANOWA
Wzrost:
- marskość wątroby
- zapalenie trzustki
- hemoliza in vitro i in vivo
- zapalenie mięśni szkieletowych
- przewlekłe zapalenie wątroby
- zabiegi chirurgiczne
- pasożyty
- niedobór selenu i witaminy E
- zawał mięśnia sercowego
- wirusowe zapalenie wątroby
- toksyczne uszkodzenie wątroby
- nowotwory
- intensywny wysiłek
AMONIAK
Podwyższenie stężenia [hiperamonemia]:
- uszkodzenie wątroby
- dieta wysokobiałkowa
- krwotoki żołądkowo-jelitowe
[AMY] AMYLAZA
Wzrost:
- ostre zapalenie trzustki
- niedrożność jelit
- kwasica ketonowa w kwasicy
- niewydolność nerek
- hiperadrenokortycyzm
- niedrożność gruczołów ślinowych
Spadek:
- martwica trzustki
- rozległe oparzenia
- zatrucia metalami ciężkimi
- hemoliza
[TP] BIAŁKO CAŁKOWITE
Podwyższone [hiperproteinemia]:
- odwodnienie
- choroby nowotworowe (lymphosarcoma, plazmocytoma)
- przewlekłe stany zapalne
- nadczynność białkotwórcza wątroby
- wysiłek
- wiek
- ucisk naczyń podczas pobierania krwi
Obniżone [hipoproteinemia]:
- upośledzone wchłanianie w jelitach
- niedobory żywieniowe białka
- rozległe rany i oparzenia
- atrofia i zwłóknienie wątroby
- przewlekłe krwawienia
- nadczynność tarczycy
- zapalenie otrzewnej
- choroby nerek przebiegające z białkomoczem
- przewodnienie
- gorączka (stany powodujące rozpad białka)
- ciąż, laktacja (wzmożone zapotrzebowanie na białko)
BILIRUBINA CAŁKOWITA
Podwyższenie:
- żółtaczka hemolityczna (wzmożony rozpad krwinek czerwonych)
- żółtaczka mechaniczna (utrudniony odpływ żółci z wątroby)
- żółtaczka miąższowa (uszkodzenie komórek wątroby powodujące upośledzenie ich czynności wydalniczej)
- hemoliza
- ostre zapalenie, marskość wątroby
- choroby dziedziczne
[Cl-] CHLORKI
Podwyższenie [hiperchloremia]:
- odwodnienie
- kwasica kanalikowa
- zasadowica oddechowa
- dieta lub terapia bogata w sól
- hiperadrenokortycyzm
Obniżenie [hipochloremia]:
- utrata drogą nerek i przez skórę
- wymioty
- kwasica oddechowa
- hiperadrenokortycyzm
[HDL LDL] CHOLESTEROL
Podwyższenie [hipercholesterolemia]:
- nerczyce
- żółtaczka zastoinowa
- cukrzyca
- niedoczynność tarczycy
- dieta zbyt bogata w tłuszcze
Obniżenie [hipocholesterolemia]:
- niewydolność trzustki
- choroby wątroby (marskość, martwica, toksyczne uszkodzenie)
- nadczynność tarczycy
- niedokrwistości
[LD LDH] DEHYDROGENAZA MLECZANOWA
Wzrost:
- choroby wątroby
- niedokrwistość hemolityczna
- białaczka
- choroby mięśni szkieletowych
- zapalenie płuc
- zawał mięśnia sercowego
- długotrwały stres
- hemoliza
[CO2] DWUTLENEK WĘGLA
Podwyższenie:
- zasadowica metaboliczna
- hipokalemia
- kwasica oddechowa
Obniżenie:
- kwasica metaboliczna
- zasadowica oddechowa
- odwodnienie
[A/G] Stosunek Albumin do Globulin
Wzrost współczynnika:
- brak przeciwciał
- chłoniak
- białaczka
Spadek współczynnika:
- przewlekłe infekcje
- choroby nerek lub/i wątroby
[ACP] FOSFATAZA KWAŚNA
Wzrost:
- rak prostaty
- nowotwory złośliwe kości
- hemoliza in vitro i in vivo
- zniszczone płytki krwi
- pierwotna nadczynność przytarczyc
[ALP Falk FAL AP] FOSFATAZA ZASADOWA | ALKALICZNA
Wzrost:
- żółtaczka zastoinowa
- wirusowe i toksyczne zapalenie wątroby
- marskość wątroby
- białaczka szpikowa
- nowotwory kości
- osteomalacja
- krzywica
- po leczeniu glikokortykosteroidami
- hiperadrenokortycyzm
- czas ciąży
- czas wzrostu kośćca
- niedobór witaminy D3
Obniżenie stężenia:
- z wiekiem
[P++] FOSFOR
Podwyższenie [hiperfosfatemia]:
- znaczny rozpad komórek (świeże złamania kości, chemioterapia, hemoliza, rozpad mięśni)
- hiperwitaminoza D (zatrucia)
- wtórna nadczynność przytarczyc pochodzenia nerkowego i przewlekła niewydolność nerek
- nadczynność tarczycy
- mocznica
- niedoczynność przytarczyc
- młode zwierzęta
- nadmiar fosforu w diecie
- hemoliza
Obniżenie [hipofosfatemia]:
- pierwotna nadczynność przytarczyc
- hemoglobinuria poporodowa
- krzywica
- osteomalacja
- tężyczka
- cukrzyca (początek leczenia insuliną)
- niedobór fosforu w diecie
- zespół złego wchłaniania (względne – niedobór witaminy D lub bezwzględne – niedobór fosforu)
- wysoka laktacja
- leczenie glikokortykosteroidami
[ALB] ALBUMINY
Podwyższenie [hiperalbuminemia]:
- odwodnienie
Obniżenie [hipoalbuminemia]:
- niedożywienie
- zaburzenia wchłaniania
- nerczyce
- urazy i oparzenia
- choroby wątroby
- choroby przewodu pokarmowego
- oparzenia, krwawienia, wysięki
- posocznica
- urazy
- wysoka gorączka
- nowotwory
- przewodnienie
GLOBULINY
Podwyższenie stężenia globulin α [hiperglobulinemia α]:
- koniec ciąży
- ostre stany zapalne
Obniżenie stężenia globulin α [hipoglobulinemia α]:
- choroby wątroby
- choroby nerek
- nowotwory złośliwe
- kolagenozy
Podwyższenie stężenia globulin β [hiperglobulinemia β]:
- niedoczynność tarczycy
- przewlekłe zapalenia
Podwyższenie stężenia globulin γ [hiperglobulinemia γ]
- zakażenia
- choroby wątroby
- choroby autoimmunizacyjne
Obniżenie stężenia globulin γ [hipoglobulinemia γ]:
- niedostateczny stan odporności siarowej u nowo narodzonych zwierząt
FRUKTOZOAMINA
Jest glikozylowaną albuminą i γ-globuliną o czasie półtrwania wynoszącym 1-2 tygodnie. Jest dobrym wskaźnikiem poziomu glukozy, zwłaszcza u zwierząt niespokojnych, u których na skutek stresu przy pobieraniu krwi dochodzi do hiperglikemii.
Na wyniki ma wpływ: różny skład białek, w tym białka ostrej fazy i przemiana białkowa w nadczynności tarczycy, stan nawodnienia, bilirubinemia i hemoliza.
[SHBG] GLUKOZA
Podwyższenie [hiperglikozemia, hiperglikemia]:
- cukrzyca
- zapalenie nerek
- zapalenie trzustki
- odwodnienie
- nadczynność kory i rdzenia nadnerczy
- nadczynność przysadki
- nadczynność tarczycy
- fizjologicznie u zwierząt monogastrycznych po posiłku
Obniżenie [hipoglikozemia, hipoglikemia]:
- nadczynność wysepek Langerhansa
- niewydolność nerek
- niedoczynność nadnerczy
- znaczna niedokrwistość
- toksyczne uszkodzenie wątroby
- ketoza
- długotrwały wysiłek fizyczny
- głód lub złe wchłanianie
- zespół hipoglikemiczny szczeniąt
- fizjologicznie: ciąża i laktacja
[GGT γ-GT] γ-GLUTAMYLOTRANSFERAZA | FOSFOTAZA ALKALICZNA
Wzrost:
- cholestaza wewnątrz i pozawątrobowa
- ostre i przewlekłe zapalenie trzustki
- ostre zapalenie wątroby
- choroba wrzodowa okrężnicy
- po leczeniu kortykosteroidami
- w żółci wartość enzymu jest 100 razy wyższa niż w surowicy
- leki: przeciwpadaczkowe, rifampicyna
- mononukleoza
[HbA] HEMOGLOBINA GLIKOWANA
Czas półtrwania wynosi 120 dni, co oznacza ustalenie poziomu glikemii sprzed 4-5 tygodni (pamięć poziomu glikemii).
[CK] KINAZA KREATYNOWA
Wzrost:
- urazy tkanki mięśniowej
- postępujące zwyrodnienia mięśni
- zatrucia, np. strychniną, tlenkiem węgla
Spadek:
- przechowywanie surowicy
KREATYNINA
Podwyższenie:
- po wysiłku
- zmniejszone wydalanie (niewydolność nerek, leki o ubocznym działaniu nefrotoksycznym, zatrucie związkami organicznymi i nieorganicznymi)
- fałszywe wyniki na skutek podwyższonego stężenia w surowicy niektórych endogennych metabolitów, tj. np. glukoza, związki ketonowe, histydyna, asparagina, mocznik, indol, kwas hipurowy, a także leki: antybiotyki, kwas askorbinowy, nitrofurazon oraz substancje diagnostyczne, np. bromosulftaleina
Obniżenie:
- głodzenie
- kortykosteroidy
KWAS MLEKOWY
Podwyższenie:
- kłębuszkowe zapalenie nerek
- niedrożność dróg moczowych
- choroby nowotworowe, zwłaszcza białaczki
- niektóre choroby wątroby
- głodzenie
Obniżenie:
- upośledzenie czynności resorpcyjnej kanalików nerkowych
KWAS MLEKOWY
Podwyższenie stężenia:
- zbyt małe zaopatrzenie tkanek w tlen
- kwasica metaboliczna
- niedokrwistość
- cukrzyca
KWASY ŻÓŁCIOWE
Podwyższenie:
- pierwotne i wtórne uszkodzenia wątroby
- cholestaza wewnątrz i pozawątrobowa
- zespolenie oboczne wrotno-główne
Obniżenie:
- zatrzymanie treści w jelitach
- zespół złego wchłaniania
LIPAZA
Wzrost:
- ostre zapalenie trzustki
- nowotwory trzustki
- choroby nerek
- niedrożność jelit
[Urea] MOCZNIK
- infekcja układowa
- zakażenia bakteryjne, np. zakażenie dróg moczowych (UTI), zapalenie płuc, biegunka lub zakażenie skóry z objawami, tj.: gorączka, dreszcze, podwyższona liczba leukocytów, zmęczenie
[BUN] AZOT MOCZNIKOWY
Podwyższenie (przyczyny przednerkowe):
- odwodnienie
- choroby układu sercowo-naczyniowego
- krwotok w przewodzie pokarmowym
- zwiększony ketabolizm (gorączka, uszkodzenie mięśni)
- stres pourazowy
- dieta wysokobiałkowa
Podwyższenie (przyczyny nerkowe):
- odmiedniczkowe zapalenie nerek
- ostre i przewlekłe zapalenie kłębuszków nerkowych
- marskość nerek
- nerczyce
Podwyższenie (przyczyny pozanerkowe):
- kamica nerkowa i pęcherzowa
Obniżenie:
- silne uszkodzenie wątroby
- po infuzji glukozy
[Mg++] MAGNEZ
Podwyższenie [hipermagnezemia]:
- ostra kwasica cukrzycowa
- niewydolność nerek
- odwodnienie
- hipokalcemia
- hemoliza
Obniżenie [hipomagnezemia]:
- niedostateczna podaż, złe wchłanianie
- niedoczynność przytarczyc
- hiperaldosteronizm
- tężyczka
[Zn] CYNK
Nadmiar (zatrucie powyżej 500ppm w każdym wieku):
- senność
- krwawienia z żołądka
- depresja szpiku kostnego powodująca niedokrwistość
- osłabienie kończyn miedniczych
- niewydolność nerek i wątroby skutkująca mocznicą, śpiączką i śmiercią (pośmiertnie nerki są blade i miękkie, a wątroba koloru pomarańczowego)
- blade błony śluzowe
- przyczyny: galwanizowane pojemniki na wodę i pokarm
Niedobór:
- zmiany skórne u młodych zwierząt
[Cu] MIEDŹ
Nadmiar:
- anemia
- kolagenopatia
- nadczynność tarczycy
- ogólny stan zapalny
Niedobór:
- anemia
- niewydolność nerek
- nieprawidłowa synteza hemoglobiny
[Se] SELEN
Nadmiar:
- nieprawidłowy rozwój płodów (samica w ciąży)
- u młodych zwierząt nieprawidłowy rozwój kośćca i chrząstek
- powoduje, przyspiesza próchnicę zębów
- wyłysienia i problemy ze skórą i pazurami
- nieprzyjemny zapach z pyska (czosnkowy)
- złe gojenie się ran i apatia
Niedobór:
- przedwczesne starzenie się
- niedorozwój mózgu
- problemy ze wzrokiem
- opóźnienie wzrostu
- choroby wątroby
- niedorozwój mięśni
- nowotworzenie z jednoczesnym brakiem witaminy E
- nowotwory skóry z jednoczesnym brakiem witaminy A
- choroby serca
[TIBC Fe++] ŻELAZO
Podwyższenie:
- niedokrwistości hemolityczne
- wirusowe zapalenie wątroby
- zapalenie nerek
Obniżenie:
- niedokrwistość z niedoboru żelaza
- choroby nowotworowe
- nerczyce
[K+] POTAS
Podwyższenie [hiperkalemia]:
- niewydolność kory nadnerczy
- skąpomocz i bezmocz spowodowany schorzeniami nerek
- oparzenia
- ostra niedrożność jelit
Obniżenie [hipokalemia]:
- utrata potasu przez przewód pokarmowy (wymioty, biegunka, przetoki jelitowe i żołądkowe)
- utrata potasu drogą nerek (kwasica metaboliczna, pierwotny hiperaldosteronizm, leczenie hormonami kory nadnerczy, podawanie środków moczopędnych)
- choroby nerek
- przemieszczenie potasu z płynu pozakomórkowego do komórek (zasadowica metaboliczna)
- wstrząs pourazowy
[Na+] SÓD
Podwyższenie [hipernatremia]:
- moczówka prosta
- udar cieplny
- gorączka
- nadczynność kory nadnerczy
- hiperaldosteronizm
- biegunki
- niewydolność nerek
Obniżenie [hiponatremia]:
- przewlekłe zapalenie kłębuszków nerkowych
- biegunki
- nadmierne pocenie
- niewydolność kory nadnerczy
- cukrzyca
- przedawkowanie środków moczopędnych
- oparzenia
[Ca++] WAPŃ
Podwyższenie [hiperkalcemia]:
- nadczynność przytarczyc (z jednoczesnym obniżeniem stężenia fosforu)
- przewlekłe zapalenie nerek z mocznicą
- niewydolność krążenia
- rozedma płuc
- przedawkowanie witaminy D
- zwiększone wchłanianie wapnia z jelit
Obniżenie [hipokalcemia]:
- porażenie poporodowe
- nerczyce
- ostre zapalenie trzustki
- niedobór witaminy D
- niewydolność nerek w fazie diuretycznej
- hipoproteinemia
- ciąża i laktacja
- zaawansowany wiek
[HCO3-] WODOROWĘGLANY
Zwiększenie [zasadowica]:
- niestrawność zasadowa
- wymioty
- niedokrwistość
- leczenie salicylanami
- przedawkowanie dwuwęglanu sodu
Zmniejszenie [kwasica]:
- biegunka
- zapalenie nerek
- porażenie poporodowe
- niestrawność kwaśna
- stany głodu
- mięśniochwat
- wysiłek
- rozedma płuc
- niektóre rodzaje zapalenia płuc
- niektóre stany gorączkowe
[pH] ODCZYN KRWI
Krew żylna jest bardziej zasadowa niż krew tętnicza.
[TG] TRIACYLOGLICEROLE | TRIGLICERYDY
Podwyższenie:
- cukrzyca
- zapalenie trzustki
- nerczyce
- niedrożność przewodów żółciowych
WITAMINA A
Nadmiar witaminy A powoduje:
- wady wrodzone u potomstwa matek z hiperwitaminozą w czasie ciąży
- zaburzenia pracy wątroby i nerek
- odwapnienie kości
- zmniejszone uwapnienie kości mogące doprowadzić do osteoporozy
- bóle stawów
Awitaminoza witaminy A wywołuje:
- wysychanie spojówek i rogówek
- suchość skóry, czasem objawiająca się zaczerwionymi obszarami
- brak apetytu
- ślepota zmierzchowa (kurza ślepota)
- złe widzenie
- zahamowanie wzrostu
- zanikanie nabłonków (oka, rogówki, dróg oddechowych i pokarmowych)
- łuszczyca
- rogowiec
- trądzik pospolity
- łysienie plackowate
- skłonności do biegunek
- złe samopoczucie
- zły wygląd
WITAMINA B12
Nadmiar witaminy B12:
- nie jest toksyczna
- objawy uczuleniowe
Niedobór witaminy B12 powoduje:
- złożony zespół chorobowy, którego głównymi objawami są objawy neurologiczne, hematologiczne i psychiatryczne
- niedokrwistość megaloblastyczna
WITAMINA C
Nadmiar witaminy C:
nie jest toksyczna, przyjmowana w nadmiarze może wywoływać:
- dolegliwości żołądka, nudności, biegunkę, wymioty
- wysypkę skórną
- przyspieszenie tworzenia się kamieni nerkowych
- obniżoną odporność (po radykalnym zmniejszeniu dawki)
- w czasie ciąży może być szkodliwa dla płodu
Nadmiar wydalany jest z organizmu wraz z moczem…
Niedobór witaminy C w diecie powoduje:
- osłabienie organizmu, szybsze męczenie się
- podatność na infekcje i stresy
- prowadzi do choroby zwanej szkorbut – samoistne krwawienia, uszkodzenia naczyń krwionośnych, krwawe wybroczyny, złe gojenie i odnawianie się ran, rozpulchnienie dziąseł, zmiany w zębach (np. zgorzel), bolesność stawów i mięśni, obrzęki kończyn, osłabienie, utrata apetytu, obniżenie wydolności fizycznej, depresja, osteoporoza, niedokrwistość, nadczynność gruczołu tarczowego, zaburzenia neurologiczne, wtórne infekcje, schorzenia żołądka, zapalenie błony śluzowej, przedłużenie okresu zaziębienia organizmu i trudności w leczeniu zakażeń
- ostatecznie może prowadzić do śmierci!!!
WITAMINA D
Nadmiar witaminy D:
Może powodować nudności, wymioty, brak apetytu, zaparcia, osłabienie i łatwe męczenie się, świąd skóry, ból oczu i głowy, biegunka, nadmierne pragnienie, wzmożone oddawanie moczu, obfite pocenie się, może dochodzić do tworzenia złogów nerkowych (kamica nerkowa), a także zwapnień (nefrokacynoza), następnie do niewydolności nerek, mogą pojawiać się złogi wapniowe w tkankach miękkich: sercu i naczyniach krwionośnych, płucach, w wątrobie… U maluchów można obserwować opóźnienia w rozwoju… Najczęściej przyczyną zgonu jest niewydolność nerek… Skutkami przedawkowania wit. D przez ciężarne i karmiące samice mogą być deformacje płodu, choroby kości u noworodka…
Awitaminoza witaminy D prowadzi do:
- krzywicy
- rozmiękaniem kości (osteomalacja) i osteoporozą
- złamaniami, skrzywieniami i zwyrodnieniami układu kostnego
- złym funkcjonowaniem układu nerwowego i mięśniowego
- zapaleniem spojówek
- stanami zapalnymi skóry
- osłabieniem organizmu i zmniejszeniem odporności
- pogorszeniem słuchu
- osłabieniem i wypadaniem zębów
- oraz zwiększeniem się ryzyka chorób autoimmunologicznych, zwłaszcza cukrzycy typu I, choroby Leśniowskiego-Crohna, raka pęcherza moczowego, piersi, jelita grubego, okrężnicy i jajnika
…
by: Ana, Eva
foto:
1) ferretta.pl
© All rights reserved or Some rights reserved, publikacja powyższych zdjęć wymaga zgody autorów
literatura:
1) „Tchórz” Marcin Brzeziński, Jerzy Romanowski, 1997
2) „Hodowla tchórzy” Maria Bednarz, Andrzej Frindt, 1991
3) „Fretki: warunki zdrowotne, hodowla, rozpoznanie i leczenie chorób” Maggie Lloyd, 1999
4) „Biology and diseases of the ferret” Fox JG., 1988
5) „Ferret husbandry, medicine, and surgery” John H. Lewington, 2000
6) “Ferret for dummies” K. Schilling, 2007
7) „How to read your report” Wellness Inc., 1993
8) „Practical ferret medicine and surgery for the private practitioner” Finkler M., 1993
9) „Ferret medicine and surgery” Brown S., 1992
10) „Drobne ssaki” Prof. MVDr. Zdenek Knotek, CSc, MVDr. Zora Knotkova, CSc., Brno 2004
11) resmedica.pl/rmart0017.html
12) labtestsonline.pl
…
Ana jesteś niezastąpiona! Mam tylko jedno pytanie – co jeśli ALT jest niska? Majka ma 67.4 dla normy 205-722 :c Poza tym wszystko w normie.
Pozdrawiam! :)
A
Alani… a jakie są jednostki i wg jakich norm?… Bo wg literatury fretkowej średnia jest między 13-176U/l, a nawet do 289U/l (sable)…
I z tego co wiem tylko podwyższone ALT jest problematyczne, jest oznaką zachorowania i mówi że doszło do rozpadu bądź znacznego uszkodzenia komórek wątrobowych, w których jest umiejscowiony enzym ALT, dlatego ten pojawia sie we krwi w podwyższonym stężeniu… Niska wartość nie jest powodem do niepokoju, gdyż świadczy tylko o tym, że komórki wątroby nie są uszkodzone… ale upewnij się u weta… ;-)
Jednostka to U/l, w normach 205-722 Ul/l (badania robione w Niemczech z tego co dr mówiła). Doktor Lisiecka napisała, że nie ma wartości diagnostycznych gdyż jest to lekkie odchylenie. Chciałam się tylko upewnić ;)
Dziękuję i pozdrawiam! :)