konsultacja weterynaryjna: prof. dr Paolo Selleri
Każdy ze znajomych, zna moje podejście do tematu sterylizacji/kastracji – NIE i jeszcze raz NIE! (ostateczność, w celu ratowania życia fretki!)… Ale do tematu należy podejść z rozsądkiem i zdawać sobie sprawę jakie zagrożenia wiążą się z niesterylizowaną/niekastrowaną fretką oraz jakie choroby może powodować sterylizacja/kastracja zwierzaka…
Ostatnie poszukiwania alternatyw w odniesieniu do hormonów i trwałego zabiegu chirurgicznego zaowocowały znalezieniem kilku artykułów (patrz linki „literatura”) dotyczących implantów hormonalnych…
Suprelorin1)
Implant jest to środek hormonalny, na który składa się 4,7mg desloreliny w postaci octanu… Deslorelina jest agonistą GnRH i ciągłe podawanie jej w małych dawka powoduje hamowanie osi przysadkowo-gonadalnej… U zwierząt otrzymujących deslorelinę prowadzi to do zablokowania syntezy i (lub) wydzielania hormonów warunkujących płodność – folikulotropiny (FSH) i hormonu luteinizującego (LH)4)…
Wiemy o dwóch rodzajach implantów, które są stosowane u fretek i działających około:
- 2 lat (4,7mg) lub
- 4 lat (9,4mg)
Implant jest biokompatybilny i jego usuwanie nie jest konieczne… Jednak jeżeli niezbędne jest przerwanie działania produktu, lekarz weterynarii może chirurgicznie usunąć implant, po wcześniejszym określeniu jego położenia przy pomocy badaniu USG…
SUPRELORIN działa z tym samym powodzeniem, tak na samiczki, jak i na samce… ;-)
W bardziej zrozumiałym języku oznacza to, że hormon deslorelina hamuje wytwarzanie hormonów płciowych (estrogenu u samic i testosteronu u samców), które wytwarzane są w okresie rozmnażania (rujki) i daje sygnał do przejścia w kolejną fazę, w zależności od terminu jego wszczepienia… Gdy wszczepiamy implant:
- w czasie trwania rujki, przechodzimy do fazy owulacji, urojonej ciąży i urojonego macierzyństwa (u samic) lub skoku hormonalnego i większego pobudzenia (u samców), aby ostatecznie osiągnąć wyciszenie rui
- przed rujką przechodzimy do fazy rui, ale bardzo krótkotrwałej (od 7 do 21 dni) i wyciszenia (samice i samce)
Implant jest:
- troszkę większy niż chip, czyli wielkości dużego, podłużnego ziarenka ryżu
- „biodegradowalny”, co oznacza, że zostaje całkowicie wchłonięty przez organizm
i - działa poprzez uwalnianie niewielkich dawek hormonu, zależnych od metabolizmu fretki
Dość często dochodzi do złamania, pęknięcia implantu, ale nie wpływa to szkodliwie ani na jego działanie, ani na samą fretkę…
Zastosowanie Suprelorinu
Implant stosujemy u fretek:
- niesterylizowanych/niekastrowanych w celu uniknięcia kastracji chirurgicznej (zwłaszcza chorych fretek, których nie można operować ze względu na stan zdrowia) jako środek wyciszający ruje i antykoncepcyjny (kastracja chemiczna/farmakologiczna)
- sterylizowanych/kastrowanych w celu przesunięcia w czasie wystąpienia nadczynności nadnerczy, prowadzącej do nowotworzenia
Niestety, implant nie jest lekarstwem:
- na rozpoczęty już proces chorobowy (nadczynność i nowotwory nadnerczy), czyli wszczepienie go fretkom sterylizowanym/kastrowanym jest zasadne, gdy zostanie implantowany w krótkim okresie po zabiegu chirurgicznym (do kilku miesięcy), zanim nadnercza przejmą rolę produkcji hormonów płciowych w miejsce usuniętych gonad płciowych, gdyż w przypadku wszczepienia go już w czasie choroby nadnerczy, co najwyżej poprawi jakość życia fretki i przedłuży je o kilka miesięcy, nie cofnie ani nie wyleczy
- anty nowotworowym, czyli nie zabezpiecza przed nowotworami organów płciowych u fretek niesterylizowanych/niekastrowanych, tj. macica, jajniki (samice), czy jądra (samce)
Czas działania
Po ostatnim sympozjum zorganizowanym dla weterynarzy dr Nico Schoemaker podał przedział działania implantu (4,7mg), który waha się od 300 dni (około 10 miesięcy) do 1300 dni (około 3,5 roku – 43 miesiące)…
Kiedy stosujemy Suprelorin?
Do chwili obecnej implant wszczepiano w rożnych okresach cyklów rozmnażania i rozwojowego:
- przed rujką
- w trakcie rujki
- po rujce
Przeprowadzone do tej pory obserwacje wykazały, iż najlepiej wszczepić implant:
- przed wystąpieniem rujki (podobnie jak w przypadku innych środków hormonalnych, które powinny być stosowane przed rują, a nie w trakcie jej trwania!)
- lub po rui co niestety często jest kłopotliwe przy przetrwałych rujkach, wycieńczających organizm i mogących powodować hiperestrogenizm (fretki mogą nie dożyć do podania implantu, czy to samice, czy samce!)
Nie ma żadnych przeciwwskazań, aby implant wszczepiać już 7 miesięcznym fretkom (samcom i samiczkom), są tylko „plusy” – zwierze nie wyrabia sobie nawyków rujkowych, typu znaczenie terenu, omijanie kuwety, natarczywość i agresywność…
Implant wszczepiony przed rujką skutkuje:
- wystąpieniem rujki po około 7 dniach od wszczepienia, która mija po kolejnych 7-10 dniach (u samic)
- wystąpieniem rujki i molestowaniem seksualnym samic przez pobudzone samce, które mija od 21 dni do około 6 tygodni od implantacji (u samców)
W przypadku wszczepienia implantu podczas trwania rujki możemy się spodziewać:
- ciąży urojonej u samic, trwającej do 42 dni od podania implantu
- urojonego macierzyństwa u samic, trwającego do kilku tygodni po „urojonej ciąży”
- zagrożenia ropomaciczem u samic, choć badania wykazały mały ich odsetek (jak do tej pory odnotowano 1% zachorowań wśród samiczek z implantem)
- zagrożenia hiperestrogenizmem w przypadku długich rujek tak u samic jak i u samców
- zaniku oznak rujkowych w przeciągu 7-21 dni, zanik sromu u samic, zmniejszenie lub „zanik” jąder u samców
- oraz zmniejszenie „zapaszku” rujkowego praktycznie do „zera”
Jak widać wszczepienie implantu w czasie trwającej rui obarczone jest kilkoma niewskazanymi stanami:
- w przypadku samiczek, takimi jak urojona ciąża i macierzyństwo, które jest szczególnie problematyczne, gdy samiczka zaczyna nas traktować jak własne dziecko i domaga się większej uwagi, ciągania za rękę do wyimaginowanego legowiska, często wzrasta agresywność (kąsanie) – taki stan psychiczny (urojeniówki) również nie jest wskazany, należy go kontrolować i ewentualnie przerwać, chociażby środkami homeopatycznymi (ovarium compositum), gdyby się nadmiernie wydłużał (ponad 3 tygodnie)
- a w przypadku samców, „skokiem” hormonalnym, który objawia się nadpobudliwością i większą agresją
Jak długo stosować implant?
Prześledźmy scenariusz wszczepienia implantu młodej, niekastrowanej fretce:
- 7 miesięcy – implantacja
- 24 miesiące (średnio) – aktywność implantu
- 31 miesięce – wiek fretki po zakończonym działaniu implantu, prawie 3 lata
I co dalej? Generalnie nie ma przeciwwskazań, czy to do samego implantu i jego działania, czy do wszczepienia kolejnego po przestaniu działania poprzedniego, ale musimy pamiętać, że jakby nie było, to jest to środek hormonalny, a jakiekolwiek zaburzenia hormonalne nigdy nie pozostaną bez śladu w organizmie… Co za tym idzie, zaleca się okres karencji pomiędzy jednym a drugim implantem i kolejnymi… Czas karencji powinien trwać do kolejnego okresu rozrodczego, czyli jeśli implant przestanie działać w lato, to kolejny implant wszczepiamy na przełomie grudnia/stycznia, najpóźniej stycznia i lutego…
Jak to zastosować w praktyce?… Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy jeszcze raz prześledzić scenariusz i harmonogram implantacji z uwzględnieniem miesięcy:
- kwiecień – narodziny fretki
- listopad – implantacja 7 miesięcznej fretki
- listopad - zakończenie działania implantu po 24 miesiącach działania w wieku 31 miesięcy fretki (prawie 3 lata)
- karencja – 3 miesiące do 33 miesiąca życia fretki
- styczeń/luty – wszczepienie kolejnego implantu na 24 miesiace
- styczeń/luty - zakończenie działania drugiego implantu w wieku 57 miesięcy fretki (prawie 5 lat)
- karencja
- kastracja z wystąpieniem pierwszych oznak rui
Dlaczego kastracja?… Drugi implant będzie działać kolejne 24 miesiące (średnio), a po zakończeniu jego działania nasza fretka będzie już w wieku około 57-60 miesięcy (5 lat)… To granica wiekowa, w której stan zdrowotny fretki predysponuje do:
- zabiegu chirurgicznego, gdyż fretka nie jest jeszcze zbyt wiekowa i powinna dobrze znieść operację oraz narkozę
- uaktywniania się nowotworów narządów płciowych, macicy i jajników u samic oraz jąder u samców, a jak wcześniej wspomniano, implant nie jest remedium na zmiany nowotworowe
Tak więc, aby zabezpieczyć naszych milusińskich, powinniśmy zastanowić się nad zabiegiem kastracji naszej fretki (jeżeli jej stan zdrowia nie będzie wymagał tego wcześniej)… Po kastracji i konsultacji z lekarzem weterynarii oraz kilku miesięcznej karencji (po narkozie), można zastanowić się nad wszczepieniem kolejnego implantu jako dalszego zabezpieczenia przed nadczynnością nadnerczy i rakowieniem tych organów… Proszę pamiętać, iż nie ma leku czy metody uchronienia fretek przed nadczynnością hormonalną nadnerczy jeśli nadużywamy przy nich światła sztucznego i nie przestrzegamy naturalnych cyklów świetlnych występujących w naturze…
Podobne zasady dotyczą starszych fretek, z tą różnicą, że zabieg kastracji przeprowadzamy już po zakończeniu działania pierwszego implantu, gdy wiek fretki zbliża się do granicy 5 lat (4,5 – 5,5 roku)…
Przeciwwskazania
Brak jakichkolwiek przeciwwskazań w stosowaniu implantu jeśli chodzi o stan zdrowia fretki i skutki uboczne…
Skutki uboczne Suprelorinu
- czasami może wystąpić zaczerwienienie i obrzęk w okolicy implantacji
- bardzo wesołe i dziecinne fretki, które dokazują jakby się „naćpały” lub „szaleju” najadły… ;-p
Uwaga!
- nie stosujemy implantu w krótkim okresie po zastosowaniu innej hormonalnej metody wyciszenia rui!… Może to spowodować nałożenie i kumulację kilku hormonów, które mogą być przyczyną do „galopująco” rozwijającego się ropomacicza (u samic) i hiperestrogenizmu (u samic i samców)
- w pierwszych 30 dniach od implantacji, należy odseparować niekastrowane samce od samic, bo mogą zdarzyć się przypadki zapłodnienia
Miejsce implantacji Suprelorinu
Implant wszczepia się podskórnie:
- w okolicach karku lub między łopatkami
- w okolicy mięśnia udowego
Najbezpieczniejszym miejscem jest pierwsza propozycja, gdyż w przypadku tylnej łapy mamy dużą możliwość, iż fretka wyskubie sobie implant przy okazji się raniąc… ;-|
Metoda implantacji Suprelorinu
Implant wszczepia się pod skórę za pomocą grubej igły… Jest to zabieg identyczny do chipowania i nie wymaga usypiania fretki (wręcz niewskazane!), w sporadycznych przypadkach można zastosować znieczulenie miejscowe i jeden szew na zamknięcie ranki po implantacji, ale przeważnie nie jest to konieczne…
Tak wygląda ślad po wszczepionym implancie… ;-)
Podsumowanie
Co prawda implant powstał dla samców psów, ale kilkuletnie zagraniczne i dwu letnie (od 2009) polskie doświadczenie, wykazało że rewelacyjnie sprawdza się u fretek, tak u samców, jak i u samiczek, jako alternatywa sterylizacji/kastracji, dobra metoda antykoncepcyjna i wyciszająca rujki oraz jako profilaktyka i odsunięcie w czasie wystąpienia nadczynności nadnerczy…
Z własnego doświadczenia powiem, że jestem bardzo zadowolona i mile zaskoczona efektywnością implantu… Polecam!
Kontrolne badania krwi
Wskazane są kontrolne badania krwi:
- przed implantacją Suprelorinu
- 30 dni po wszczepieniu
- następnie co 6-12 miesięcy
Jaki profil badań? Suprelorin to środek hormonalny, więc wydaje się że najsłuszniejszymi badaniami są badania określające poziom hormonów, przede wszystkim płciowych, co pozwoli nam ocenić wpływ implantu na fretkę i ewentualnie zbliżający się termin wygaśnięcia jego działania na organizm zwierzaka…
Badania ogólne i rozszerzone krwi oraz moczu mogą być dodatkowo pomocne przy ocenie ogólnego stanu zdrowia, ale raczej nic nie powiedzą o działaniu samego implantu… W sumie każdy powinien mieć nawyk „okresowego badania” swojej freci…
…
artykuły:
Alternatywa kastracji i sterylizacji
(nowe i większe implanty stosowane od końca sierpnia 2007!)
Od pewnego czasu Uniwersytet w Utrechcie jest zaangażowany w badaniach guzów gruczołów nadnerczy u fretek i możliwości zapobiegania im. Wcześniejsze badania wykazały, że kastracja i sterylizacja prawdopodobnie odgrywają rolę w powstawaniu guzów gruczołów nadnerczy. Przez ostatnie 3 lata Nico Schoemaker starał się znaleźć alternatywy operacyjnej kastracji i sterylizacji.
Na uniwersytecie niekastrowane samce poddawane są działaniu implantu GnRH (wydzielający hormon gonadotropowy). Implant ten hamuje produkcję hormonów płciowych. Wygląda na to, że implant bardzo dobrze działa. Zapach fretek z implantem jest słabszy niż zapach tych, które są kastrowane. Badania zachowania wykazały, że fretki z implantami są bardziej zsocjalizowane, niż ich kastrowani współbratymcy. Ponieważ wyniki są tak korzystne badania będą kontynuowane przy użyciu fretek z rąk prywatnych.
Nico Schoemaker jest w posiadaniu kilku implantów. Implanty te są zarejestrowane w Australii do stosowania u samców psów jako alternatywa kastracji. Jak dotąd nie stwierdzono poważnych skutków działania ubocznego. Tylko u kilku samic, które miały rójkę wystąpiły ciąże urojone (patrz poniżej). Implanty działały co najmniej przez 2 lata. Ale nowe implanty stosowane od sierpnia 2007 roku prawdopodobnie będą działały dłużej, prawdopodobnie dwa razy.
Samce fretek
U niekastrowanych samców fretek stosowanie jest proste. Gdy używano mniejszych implantów mierzono poziom testosteronu we krwi latem po założeniu implantu. W przypadku większych implantów nie jest to juz konieczne. Dr Schoemaker skontaktuje się z tobą, pytając o zapach, rozmiar jąder i zachowanie fretek w stosunku do ciebie i innych fretek.
Samice fretek
Chcemy również przetestować implanty na samicach fretek. Po wszczepieniu implantu samice dostawały rui, która trwała tydzień. Nie stanowi to problemu dla zwierzęcia ponieważ jest to bardzo krótki okres. Samice, które mają już ruję w czasie wszczepienia implantu mogą dostać ciąży urojonej. Samice mogą być wtedy leczone lekiem Galastop® (na koszt właściciela). Oczywiste jest, że najlepiej jest zastosować implant przed wystąpieniem rui. Ważna jest obserwacja pochwy samicy. Jeśli wielkość się zwiększa prosimy o kontakt Nico Schoemaker’a lub Hanneke Moorman’a.
Do naszych europejskich czytelników
Czy chciałbyś wziąć udział?
Jeśli jesteś zainteresowany, to skontaktuj się z Frettenkliniek lub Nico Schoemaker. Prosimy o wpłatę 120, – euro, co pokrywa konsultacje, badanie i implant.
Hanneke Moorman
Frettenkliniek „Brouwhuis”
Rivierensingel 730
5704 NZ Helmond
Tel: 0492-515977
Email: info@dierenkliniek.com
Nico Schoemaker en Andrea Kuijten
Afdeling Vogels en Bijzondere Dieren
Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren
Universiteit Utrecht
Email: N.J.Schoemaker@vet.uu.nl 1)
…
Poniżej, udostępnione przez Christina’Ferret Enthusiasts of Tasmania’ informacje dotyczące implantu zastosowanego na chorych fretkach…
Clinical observations and endocrine response to treatment of adrenal cortical disease in ferrets with GnRH (deslorelin acetate) implants
autor: Robert A. Wagner V.M.D., Claude A. Piché D.V.M., MSc., Wolfgang Jöchle D.V.M., Dr. Med. Vet., and Jack W. Oliver D.V.M., Ph.D.
dane źródłowe: Kluska
1) Lek firmy:
VIRBAC S.A.
1ère avenue 2065 m L.I.D.
06516 Carros, FRANCJA
Produkowany przez firmę brytyjską:
Brecon Pharmaceuticals Ltd.
Hay-on-Wye HR3 5PG, Wielka Brytania
Szczegółowe informacje dotyczące powyższego produktu leczniczego weterynaryjnego są dostępne w witrynie internetowej Europejskiej Agencji Leków (EMEA)5)
…
konsultacja weterynaryjna: prof. dr Paolo Selleri
by: Ana, Eva
foto:
1) ferretta.pl
© All rights reserved or Some rights reserved, publikacja powyższych zdjęć wymaga zgody
wyszukane przez: Ana, Eva, Kluska
tłumaczenie: AniaR
literatura:
1) tco.asn.au
2) frettenkliniek.nl
3) veterinarymedicine.dvm360.com
4) ema.europa.eu
5) ema.europa.eu/ema/
6) ema.europa.eu/docs/pl_PL/
7) igitur-archive.library.uu.nl
8) smallanimalchannel.com
9) centroveterinariospecialistico.it
…
Już trzy dziewuchy mają implanciki… Mamy nadzieje, że to polepszy ich życie w najbliższych latach… ;-)
- Nana implant 18 sierpnia 2009, sterylizacja 20 października… Zgodnie z rozpiską dostała urojonego macierzyństwa, gdyż implant był wszczepiony podczas trwania „cichej” rui…
- Sky sterylizowana 18 lipca, implant 28 października…
- Luna niesterylizowana, implant 28 października…
U dwu pozostałych fretek spodziewam się tygodniowej rujki… Obserwujemy… ;-)
Odkurzony, uzupełniony temat o Suprelorinie… Kilka faktów i nowości… ;-)